Pasożyty u kota - jak rozpoznać i leczyć pasożyty u czworonoga?

Robaki u kota to problem, który dotyczy nie tylko zwierząt wychodzących - koty domowe również się zarażają, choć rzadziej. Pasożyty u kota zagnieżdżają się w przewodzie pokarmowym i mogą doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych: chudnięcia, anemii, biegunki, a u kociąt nawet zahamowania wzrostu. Część gatunków stanowi zagrożenie również dla domowników, w tym dla dzieci. W tym poradniku pokażemy, jak wyglądają robaki u kot, jakie objawy robaków u kota powinny wzbudzić Twój niepokój, jak przebiega odrobaczanie i jak często należy je powtarzać. Rozpoznanie objawów jest pierwszym krokiem do skutecznego leczenia.

Jak rozpoznać robaki u kota? Najczęstsze objawy zakażenia pasożytami

Objawy robaków u kota są zwykle niespecyficzne - dokładnie te same dolegliwości może wywoływać zaburzenie diety, alergia czy choroba metaboliczna. Dlatego pojedynczy symptom rzadko wystarcza do diagnozy, ale zestaw kilku z poniższych powinien skłonić Cię do wizyty u weterynarza i badania kału. Pasożyty u kota dają o sobie znać zarówno fizycznie, jak i przez zmianę zachowania:

• wymioty, czasem z widocznymi cienkimi nitkami pasożytów
• biegunka u kota - wodnista, śluzowata, czasem z domieszką krwi (więcej o niej znajdziesz w poradniku „Biegunka u kota") 
• spadek masy ciała mimo zachowanego lub nawet zwiększonego apetytu,
• matowa, szorstka sierść
• wzdęty brzuch - szczególnie charakterystyczny u kociąt
• wypadnięcie trzeciej powieki
• kaszel, krztuszenie się i trudności z oddychaniem (przy wędrówce larw przez płuca),
• apatia, szybkie męczenie się

Do tego dochodzą sygnały behawioralne: jeżdżenie pupą po podłodze (tzw. „sankowanie"), nadmierne wylizywanie okolic odbytu i wzmożone wygryzanie sierści. Każdy z tych objawów osobno nie musi nic znaczyć - razem są mocnym argumentem za wizytą u lekarza weterynarii. Pamiętaj też, że część zakażeń przebiega skąpoobjawowo, więc brak widocznych symptomów nie oznacza, że pasożytów u kota nie ma.

Białe robaki u kota - rodzaje pasożytów wewnętrznych

Endopasożyty, czyli pasożyty wewnętrzne, to najczęstszy problem parazytologiczny u kotów. Większość z nich rozwija się w jelitach i właśnie tam najczęściej można je zaobserwować - w kale lub w wymiocinach. To, jak wyglądają robaki u kota, zależy od gatunku: jedne są długie i nitkowate, inne mają postać drobnych białych członów. Poniżej trzy najczęstsze przypadki, z którymi spotyka się polski weterynarz.

Glisty kocie (Toxocara cati)

Glisty kocie (Toxocara cati) to pasożyty przypominające cienkie, jasne nitki. Na zaawansowanym etapie rozwoju nierzadko rozrastają się z 5 do nawet 10 cm długości. Bytują w jelicie cienkim, a ich obecność potwierdza się badaniem kału. Glisty są zoonozą - mogą zarazić człowieka, szczególnie dzieci. To jeden z głównych argumentów za regularnym odrobaczaniem nawet kotów wyłącznie domowych.

Tasiemce

Tasiemce u kota to kolejne częste białe robaki, ale wyglądają zupełnie inaczej niż glisty. Drobne, kilkumilimetrowe człony, przypominające ziarna ryżu, są widoczne gołym okiem w okolicy odbytu i w kale - czasem nawet na legowisku. Dojrzała forma tasiemca rozwija się w jelicie i prowadzi m.in. do chudnięcia. Najczęstszym pośrednikiem są pchły, które kot połyka podczas wylizywania - dlatego skuteczne odrobaczenie wymaga też zwalczenia pcheł.

Tęgoryjce i inne pasożyty wewnętrzne

Nie wszystkie endopasożyty da się wykryć gołym okiem. Tęgoryjce atakują błonę śluzową jelita i żywią się krwią, co przy silnej inwazji prowadzi do groźnej anemii - szczególnie u kociąt. Są tak małe, że zauważy je dopiero badanie kału pod mikroskopem. Podobnie wygląda sytuacja z lambliozą (giardiozą) - pierwotniaki Giardia są niewidoczne, ale wywołują uporczywe biegunki. To dlatego przy podejrzeniu robaków u kota domowa „diagnoza wzrokowa" nie wystarczy - potrzebne jest profesjonalne badanie kału.

Czarne „robaki” u kota - pasożyty zewnętrzne

Czarne drobiny na sierści lub w legowisku, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak małe robaki, w większości przypadków nie są robakami w ogóle - to odchody pcheł, czyli strawiona krew. Warto regularnie sprawdzać skórę i sierść kota, niezależnie od tego, czy mieszka tylko w domu, czy wychodzi do ogrodu. Najczęstsi nieproszeni goście to pchły, kleszcze i pasożyty skóry.

Pchły

Pchły to jedne z najczęściej przenoszonych pasożytów u kotów. O ich obecności świadczą czarne „robaki" u kota lub ich odchody (na skórze, w legowisku albo na podłodze) o ciemnym kolorze - to pozostałość po strawionej krwi. Test jest prosty: czesz kota nad białą kartką i zwilż wykruszone drobiny - jeśli rozmażą się na rdzawo-brązowo, to odchody pcheł. Pchły są pośrednikiem w zarażeniu tasiemcem, więc nie wolno ich bagatelizować.

Kleszcze

Inne bardzo niebezpieczne pasożyty zewnętrzne to kleszcze. Wybierają mocno unaczynione miejsca z cienką skórą - kark, uszy, okolice odbytu, brzuch, pachy i pachwiny. Przenoszą m.in. babeszjozę i hemobartonelozę. Również koty wyłącznie domowe nie są bezpieczne - kleszcz może zostać wniesiony do mieszkania na butach opiekuna lub na sierści psa.

Wszoły, świerzbowce i inne pasożyty skóry

Wszoły to spłaszczone owady o czarnym lub szarym ubarwieniu, dość łatwe do zauważenia. Przenoszą się głównie przez kontakt bezpośredni i najczęściej dotykają zaniedbanych lub osłabionych kotów. Świerzbowce powodują świerzb u kota - chorobę objawiającą się intensywnym świądem, łupieżem i strupkami, szczególnie wokół uszu i pyszczka. Wymaga leczenia weterynaryjnego, nie wystarczą domowe sposoby.

Skąd kot bierze pasożyty? Drogi zakażenia

Ścieżek zakażenia jest kilka i część z nich dotyczy również kotów, które nigdy nie wystawiły łapy za próg mieszkania. To dlatego sformułowanie „mój kot nie wychodzi, więc nie potrzebuje odrobaczania" jest mitem. Główne drogi zakażenia to:

• Surowe mięso: Podawane bez wcześniejszego mrożenia może być źródłem pasożytów i bakterii zagrażających zarówno kotu, jak i opiekunowi (więcej o tym w artykule „Surowe mięso"),
• Polowanie na gryzonie: Mysz lub szczur to najczęstszy żywiciel pośredni glist i tasiemców,
• Kontakt z odchodami innych zwierząt: W piaskownicach, na trawnikach i wspólnych podwórkach,
• Pasożyty wniesione do domu: Na butach opiekuna, na łapach lub sierści psa, na zakupach z marketu zwierzęcego (siano, ściółka),
• Mleko matki: Zarażenie drogą pokarmową ma kluczowe znaczenie u kociąt, ponieważ chora kotka może przekazać pasożyta podczas karmienia.

Odrobaczanie kota - na czym polega leczenie pasożytów?

Skuteczne odrobaczanie zaczyna się od diagnozy, nie od preparatu. Lekarz weterynarii zleca badanie kału (najlepiej z trzech kolejnych dni), które potwierdza, jaki dokładnie gatunek pasożyta zaatakował kota. Dopiero wtedy dobiera preparat - bo różne gatunki wymagają różnych substancji czynnych. Dawkowanie zależy od wieku i wagi kota, dlatego nigdy nie należy stosować preparatów dla psów u kotów ani u kociąt produktów przeznaczonych dla dorosłych zwierząt.

Preparaty przeciwpasożytnicze występują w kilku formatach. Dobiera się je nie tylko pod kątem skuteczności, ale i wygody - bo każdy opiekun wie, że podanie kotu tabletki potrafi być sportem ekstremalnym. Najczęstsze formy to:

• Tabletki doustne: Najczęstsza forma, działają systemowo.
• Pasta lub zawiesina: Łatwiejsza do podania kociętom i wybrednym kotom.
• Krople spot-on: Nakładane na skórę między łopatkami, wygodne dla kotów, których nie da się dotabletkować.
• Iniekcja: Stosowana rzadziej, głównie w gabinecie weterynaryjnym.

Po pierwszej dawce zwykle podaje się kolejną po 2-4 tygodniach - taki schemat eliminuje pasożyty, które w międzyczasie wykluły się z jaj. Jeśli nie wiesz, jak podać kotu tabletkę bez stresu dla zwierzęcia, sięgnij po nasz osobny poradnik z praktycznymi technikami.

Jak często odrobaczać kota? Profilaktyka i kontrola

Częstotliwość odrobaczania zależy od trybu życia kota i kontaktu z innymi zwierzętami. To nie jest jedno uniwersalne zalecenie - kotek wychodzący na podwórko ma zupełnie inne ryzyko niż dorosły kot mieszkający w bloku z balkonem. Standardowe schematy wyglądają tak:

• Koty wychodzące: Odrobaczanie co 3 miesiące, czyli kwartalnie,
• Koty wyłącznie domowe: Co 6-12 miesięcy, w zależności od kontaktu z innymi zwierzętami i jakości diety,
• Kocięta: Co 2-4 tygodnie do 3. miesiąca życia, następnie co miesiąc do ukończenia 6 miesięcy; dalszy schemat ustala weterynarz.

Niezależnie od schematu raz w roku warto wykonać badanie kału - wykrywa ono pasożyty, które przy lekkiej inwazji nie dają żadnych objawów, a po cichu osłabiają kota. To szczególnie ważne u kotów z wielokotowych gospodarstw i u tych, które jedzą surowe mięso.

Co warto wiedzieć, zanim odrobaczysz kota

Odrobaczanie wygląda na prostą sprawę - kupić tabletkę, podać, sprawa zamknięta. W praktyce kilka rzeczy potrafi przekreślić cały zabieg. Przejrzyj poniższą listę, zanim sięgniesz po jakikolwiek preparat:

• Skonsultuj się z weterynarzem przed zakupem preparatu - nie diagnozuj kota samodzielnie. Niewłaściwy preparat nie pomoże, a czasem zaszkodzi.
• Nigdy nie używaj preparatów przeznaczonych dla psów u kotów - niektóre substancje (np. permetryna) są dla kotów silnie toksyczne.
• Sprawdź wagę kota tuż przed podaniem leku. Dawkowanie ustalone na podstawie wagi „mniej więcej" to najczęstsza przyczyna nieskuteczności kuracji.
• Odrobacz wszystkie zwierzęta w domu jednocześnie. Inaczej pasożyty z nieleczonego psa lub drugiego kota wrócą do Twojego pupila w ciągu kilku tygodni.

Dbanie o zdrowie kota wiąże się z chronieniem go nie tylko przed pasożytami, ale też przed wirusami i bakteriami, które mogą zagrażać jego życiu w podobnym lub nawet większym stopniu. Sprawdź też, ile kosztuje szczepienie kota i kiedy powinno się je wykonać - szczepienia i odrobaczanie to dwa filary podstawowej profilaktyki.